Skip to content

Doeltreffend en doelmatig

12 oktober 2010

kwaliteitsmanagement

Als ik praat over kwaliteit dan benoem ik vaak twee aspecten: effectiviteit en efficiëntie, ofwel doelmatigheid en doeltreffendheid. Doelmatigheid en doeltreffendheid kan daarbij zowel betrekking hebben op individuele methoden of maatregelen (microniveau) als op de gehele organisatie en haar beleid in brede zin (macroniveau). Maar wat bedoel ik daar nu eigenlijk mee?

Effectief (Doeltreffend)
Effectiviteit zegt iets over de mate van verwezenlijking van de doelstellingen. Effectief wil zeggen dat activiteiten worden verricht waarmee de geplande doelen daadwerkelijk gerealiseerd worden. Doeltreffende maatregelen hebben het optimaal gewenste effect.
Tevens zegt het iets over de afwezigheid van (ongewenste) neveneffecten. Om effectief te zijn moet een maatregel doelgericht zijn: ze moeten een duidelijk en helder doel hebben. Het is duidelijk wat men wil bereiken. Klantgerichte organisaties willen hun klanten de meeste meerwaarde bieden. Oplossingsgericht wil zeggen dat men werkt naar een snelle, afdoende oplossing, ook al wordt daarmee het probleem niet tot op de bodem verholpen. Dat kan zinvol zijn als vanwege de gevolgen een probleem snel moet worden weggenomen. Op de lange termijn is probleemgericht werken verstandig omdat daarmee herhaling van problemen wordt voorkomen. Tenminste, als de gekozen oplossingen effectief blijken. Na het nemen van maatregelen en het bepalen van beleid is het raadzaam de gevolgen van het beleid of de maatregelen te meten. Komen die overeen met de gewenste effecten, dan is het beleid of de maatregel effectief.
Effectiviteit zegt echter niets over de kosten die gemaakt zijn om het doel te bereiken.

Efficiënt (Doelmatig)
Doelmatigheid is het op zodanige wijze gebruiken van de financiële, personele en materiële middelen dat bij een gegeven hoeveelheid middelen een maximale output wordt verkregen of dat voor een hoeveelheid output van een gegeven kwaliteit (effectiviteit) een zo gering mogelijke input benodigd is. Doelmatigheid zegt dus iets over de optimale balans tussen kosten en baten. De meest doelmatige behandeling levert de beste resultaten tegen de laagst mogelijke prijs. Het kan dus zijn dat er aan effectiviteit moet worden ingeboet om efficiënt te kunnen zijn. Eigenlijk is het meestal het geval. Ons ideaal beeld is vanwege beperktheid van middelen onbereikbaar. Er moeten keuzes worden gemaakt.
Binnen het advieswerk zijn de keuzes belangrijk. Ik kan vele oplossingen aandragen, ben bekend met vele methoden, maar dat wil niet zeggen dat zij overal kunnen worden ingezet. Ik moet rekening houden met de beperkingen. Idealiter schaf ik een mooi softwarepakket aan om alle lopende corrigerende en preventieve maatregelen te volgen, maar in een kleine organisatie met korte lijnen is dit over de top. De kosten van zo’n pakket wegen niet op tegen de baten. Het effectief monitoren (ik kan elk moment een statusoverzicht geven) van de lopende acties kan ook met behulp van een Excel database worden gerealiseerd (efficiënt wat betreft financiële middelen). Het kost me alleen net iets meer moeite en tijd dan met dat mooie software pakket dat wat betreft de inspanning van de QA medewerker toch iets effectiever is. Maar met het beperken van die inspanningen heb ik het pakket niet zomaar terug verdiend, dus voor de organisatie als geheel is Excel de beste keuze.

Binnen zorg en onderwijs worden momenteel brede discussies gevoerd ten aanzien van doeltreffend en vooral doelmatigheid. Maakt u de juiste keuzes?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: