Skip to content

ISO keurde Odfjell goed

5 augustus 2012

risicomanagement

Er is veel commotie ontstaan over de certificering van opslagbedrijf Ordfjell in de Rotterdamse Botlek. Het gaat al maanden niet goed bij Odfjell. Odfjell kwam eind juli in zwaar weer terecht toen het bedrijf na gesprekken met onder meer de provincie Zuid-Holland, de Milieudienst Rijnmond en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond volledig werd stilgelegd. Dit naar aanleiding van het butaangasincident dat in augustus 2011 plaatsvond. Toen lekte 220 ton butaangas weg tijdens het zogeheten butaniseren van benzine. Het was niet het eerste incident bij Odfjell. Geconstateerd werd dat decennialang geen controles waren uitgevoerd aan de olietanken (zie het BRZO rapport). Van de 140 tanks die per direct moesten worden leeggehaald, moet een deel worden vervangen en een deel gerenoveerd.

ISO keurde Odfjell goed
Nu is gebleken dat Odfjell twee maanden eerder zowel het ISO 9001 (internationale norm voor kwaliteitsmanagementsystemen) als het ISO 14001 (internationale norm voor milieumanagementsystemen) certificaat hadden gekregen. De berichtgeving in de pers geeft aan dat ISO Odfjell goedkeurde. Dat is echter niet het geval. Deze certificaten worden toegekend door een certificerende instantie, in dit geval door Lloyds Register Quality Assurance (LRQA). De commotie die nu ontstaat heeft betrekking op de waarde van dergelijke certificaten. Hoe kunnen de managementsystemen van een bedrijf, dat nu aantoonbaar niet voldoet aan de eisen voor veiligheid en kwaliteit, wel zijn goedgekeurd door een certificerende instantie.

Continu verbeteren
In het persbericht van Loyds wordt dit als volgt verwoord:

“Naleving van de eisen van de ISO 14001 standaard vermindert de kans op milieu-incidenten, maar is geen absolute garantie dat er geen problemen zullen optreden. De ISO standaarden bevatten aanbevelingen over hoe bedrijfsprocessen moeten worden beheerst en hoe op problemen moet worden gereageerd. Daarom is het mogelijk dat bij een gecertificeerde organisatie incidenten plaatsvinden, maar men het certificaat nog wel behoudt.”

Het is dus te vergelijken met het verkrijgen van een rijbewijs. Het roze papiertje geeft geen garantie dat je geen ongeluk veroorzaakt. Maar de ISO normen stellen wel andere voorwaarden. Voorwaarden die moeten waarborgen dat voortdurend aan de verwachtingen van klanten en andere belanghebbenden (het milieu, de omwonenden) wordt voldaan. Om dit te waarborgen is continu verbeteren als een centrale rode draad door de normen gevlochten. Leren van fouten is dus een voorwaarde voor een gecertificeerd managementsysteem. En daar ontbrak het nu juist aan.

Het bedrijf werkt al lange tijd aan een cultuurverandering. De huidige cultuur zou niet voldoende zijn gericht op veiligheid. Verschillende keren lekten er gevaarlijke stoffen uit opslagtanks en werden verbeteringen niet goed doorgevoerd. Zo bleek ook uit de recent bekend geworden brief van 14 juli 2009, gestuurd door de inmiddels ontslagen Odfjell directeur Geert Eijsink aan de DCMR (milieudienst Rijnmond). In de brief schrijft Eijsink dat:

“het managementsysteem van Odfjell Terminals Rotterdam is gecertificeerd op basis van ISO9001 en ISO14001. Het systeem wordt gevormd door circa 480 documenten, ondergebracht in een corporatie brede database. Desondanks hebben wij vastgesteld dat essentiële eisen vanuit de norm (ISO14001, NTA8260), procedures niet geïmplementeerd zijn, niet geschikt zijn of zelfs niet zijn gedocumenteerd.”

Alleen papieren in orde
Dat maakt de reactie van een Engelse woordvoerder van Lloyds weer bijzonder. Volgens hem heeft een certificerende instantie geen juridische mogelijkheden om te controleren of een bedrijf zich daadwerkelijk aan de aan de zichzelf opgelegde normen houdt; “Wij zeggen alleen dat de papieren in orde zijn.” Dit komt aardig overeen met wat door steeds meer mensen uit de branche wordt gemeld: er komt niemand meer echt kijken, certificaten worden verleend op basis van rapporten van commerciële certificerende instanties, die weer afgaan op de rapporten van het bedrijf zelf. Daarbij wordt de certificerende instantie betaald door het bedrijf dat het certificaat wil ontvangen. Bedrijven hebben een groot belang bij een dergelijk certificaat, omdat ook veel klanten nalaten hun leveranciers te auditen en blindelings afgaan op de certificering. Ook verzekeraars hebben een certificaat als voorwaarde.

De waarde van ISO certificering
Wat is met dit voorbeeld in gedachten nog de waarde van het certificaat. Ik adviseer mijn klanten altijd zelf te beoordelen of een leverancier aan de verwachtingen kan voldoen en niet af te gaan op het bezit van een certificaat. Daarmee kan ook een einde gemaakt worden aan de nietszeggende eis van inkoopafdelingen dat alleen bij gecertificeerde bedrijven ingekocht mag worden. Ik ken bedrijven die hoge mate van kwaliteit waarborgen die niet zijn gecertificeerd. Maar ik ken er evenzovele die wel een certificaat hebben, maar feitelijk de norm niet naleven en falen in de beheersing van hun kwaliteit. Dit falen wordt ook soms veroorzaakt door het nastreven van een certificaat. Niet de kwaliteit staat meer voorop, maar een bureaucratisch gedocumenteerd systeem (zie mijn blog over de gevolgen van bureaucratie ). Medewerkers raken verstrikt in de procedures, de regeltjes en de formulieren. Na het behalen van het certificaat gaat de doelmatigheid dus zienderogen achteruit.

Maar er ligt hier ook een opdracht voor de certificerende instanties. Natuurlijk is de tijd voor een audit beperkt, en natuurlijk is elk bedrijf primair verantwoordelijk voor haar eigen kwaliteits- en milieubeleid. Ook zijn bedrijven er zelf verantwoordelijk voor dat zij niet blindelings inkopen bij gecertificeerde bedrijven. Maar stel dat elke klant daadwerkelijk diepgravend onderzoek uitvoert bij haar leveranciers. De tijd en de kosten die daarmee gemoeid gaan. En daar ligt nu juist de waarde van een betrouwbaar certificaat: het managementsysteem is al onderzocht en akkoord bevonden. Klanten hoeven zich dan alleen te beperken tot de voor hen specifieke risico’s. Doordat certificerende instanties niet verder kijken dan het papier is het afgaan op een certificaat een risico op zich, die onaanvaardbare proporties krijgt. Ook certificerende instanties moeten maar eens op hun klantgerichtheid focussen en het systeem van continu verbeteren inzetten om hun audit tot effectieve meetinstrumenten om te zetten. Audits moeten zich richten op de effectiviteit van het kwaliteitssysteem en dat kan alleen door de resultaten te beoordelen. Niet alleen de papieren resultaten, maar vooral de fysieke resultaten in het werkveld.

De omgekeerde aanpak
Tijdens mijn audits werk ik vaak van onder naar boven. Ik begin bij het resultaat op de werkvloer en werk dan naar boven naar het gedocumenteerde kwaliteitssysteem als ik systematische afwijkingen constateer. Ik persoonlijk vind het belangrijk dat de resultante goed is en maak mij minder zorgen om het kwaliteitssysteem dat niet goed is gedocumenteerd. Door mijn klanten wordt dit wel eens als zeer verhelderend ervaren. Certificerende instanties werken precies andersom, zo is het ook mij geleerd tijdens de audit training. Beoordeel eerst of het systeem goed is gedocumenteerd en kijken daarna of het misschien ook nog werkt. Maar meestal is daar dan geen tijd meer voor.

Advertenties
4 reacties leave one →
  1. HvdG permalink
    15 augustus 2012 09:24

    Ik las ook dat de opslagtanks in geen 14 jaar gekeurd waren. Dat moet nog gebleken hebben bij audits. Bij de audits op ons werk wordt gekeken naar de stickers van de keurende instantie. Zijn die niet aanwezig of verlopen, dan loop je kans op een NCR.
    Het gaat om ‘simpele’ apparaten als een soldeerbout of een pomp. Hoe een bedrijf als Odfjell er mee wegkomt, is me gewoon een raadsel.

  2. Daan jansen permalink
    15 augustus 2012 15:42

    Jammer dat u de woordvoerder val lloyds foutief en tendentieus citeert, niet echt professioneel en onnodig lijkt me, je weet ook wel beter dan dat auditors alleen papier research doen! Maar ook dat inspecties vanuit hun verantwoodelijkheid een hele andere rol hebben dan auditoren van dnv, bvqi, dekra etc.

    • 16 augustus 2012 15:36

      Lloyds heeft als certificeerder van kwaliteitssystemen dezelfde verantwoordelijkheid als de certificerende instanties als DEKRA, BSI, DNV, BVQI, etc. Zij behoren een certificaat af te geven dat een waarde heeft in de leveringsketen, een certificaat dat enig vertrouwen geeft bij klanten. Dat vertrouwen wordt er door het voorval Odfjell niet veel beter op. Als er van zoveel kanten commentaar komt over de effectiviteit van het managementsysteem, mag men verwachten dat dat ook bij audits aan het licht komt. Mijns inziens is een certificeerder verplicht om voldoende bewijs van effectiviteit te verzamelen. In geval van Odfjell mag je daar je vraagtekens bij zetten, wat dan ook formeel en informeel gebeurd. In dat licht verbaas ik mij over de uitspraak van de vertegenwoordiger van Lloyds tegenover een journalist van RTV Rijnmond. Papieren zijn zo geduldig, maar geven niet altijd de werkelijkheid weer. De laatste ISO 14001 die ik heb begeleid heeft mij in alle uithoeken van het bedrijf gebracht. Deze BSI auditor spendeerde 50% van de audit in het veld, waarbij het uitvloeisel van het managementsysteem in de werkelijke fysieke omgeving werd beoordeeld. Ook werd het waarheidsgehalte van een aantal rapporten met deze visuele controles getoetst. Helaas is niet elke auditor zo grondig in het verifieren van rapporten.
      Waar ik begrip voor heb is de beperkte tijd die een auditor heeft. Daarom bepleit ik ook altijd dat een klant zichzelf ervan overtuigd dat het managementsysteem van een leverancier aan zijn wensen voldoet. Een certificatie is een instrument dat zijn beperkingen kent, je mag er geen wonderen van verwachten. Maar de waarde mag wat mij betreft wel wat opgekrikt en ik hoop dat de huidige discussie die kant uit leidt.
      Je opmerking ten aanzien van de inspecties snap ik niet. Ik heb nergens gezegd dat certificerende instanties dezelfde bevoegdheden hebben als inspecteurs. Ik heb in mijn blog de rol van Lloyds als certificerende instantie (auditor) besproken. Deze is inderdaad wezelijk verschillend van de overheidsinspecties.

Trackbacks

  1. Welke procedures worden vereist door GMP? | Quality Business Support Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: