Skip to content

Bekenden en Onbekenden – De Kern van Risicomanagement

25 november 2012

risicomanagement
Risicomanagement is een van die vage termen die we allemaal persoonlijk interpreteren. Sommigen denken dat het een complex, tijdrovend proces, dat alleen nuttig voor grotere organisaties is. Anderen geloven dat het onpraktisch of niet de moeite waard is. Jij denkt misschien dat het waardevol is, maar hebt geen idee hoe haar praktijken en principes van toepassing zijn op jouw dagelijkse activiteiten. Slechts enkele organisaties hebben risicomanagement opgenomen in hun organisatiecultuur en maken er dagelijks gebruik van bij het ontwerpen en verbeteren van hun processen en producten.

Risicomanagement is gewoon wat je doet om je voor te bereiden op het onverwachte. Het maakt niet uit waar je je op dit continuüm, risico management is een onderdeel van je dagelijks leven als je een autogordel draagt, deuren sluit, wachtwoorden gebruikt, op verkeersborden let, voorzichtig voelt hoe heet het water is, of vele andere dagelijkse taken uitvoert. Hetzelfde principe geldt voor uw dagelijkse werk.

Afwezigheid van bewijs
Maar hoe bereid je je voor op het onverwachte – het is tenslotte onverwacht? Donald Rumsfeld “Onbekende onbekenden” speech biedt een verklaring:

Rapporten die zeggen dat iets niet is gebeurd zijn altijd interessant voor mij, want zoals we weten, zijn er bekende bekenden, er zijn dingen waarvan we weten dat we die kennen. We weten ook dat er bekende onbekenden zijn, dat wil zeggen dat we weten dat er een aantal dingen zijn die we niet weten. Maar er zijn ook onbekende onbekenden – waarvan we niet weten dat we ze niet weten. En als men kijkt in de geschiedenis van ons land en andere vrije landen, is de laatste categorie die groep die ons de meeste moeilijkheden brengt.

Rumsfeld ging verder met te zeggen: “De afwezigheid van bewijs is geen bewijs van afwezigheid, of vice versa”. Hij lichte dit toe in een toespraak op het NAVO-hoofdkwartier in juni 2002

Er is nog een manier dit te zeggen, en dat is dat het ontbreken van bewijs geen bewijs van afwezigheid is. Het is in principe hetzelfde op een andere manier uitgedrukt. Omdat u eenvoudigweg niet beschikt over het bewijs dat iets bestaat betekent niet dat je het bewijs hebt dat het niet bestaat. En toch, bijna altijd als we onze dreigingsanalyses maken, als we kijken naar de wereld, baseren we ons uiteindelijk op de eerste twee stukken van de puzzel, in plaats van alle drie.

Mensen minimaliseren de behoefte aan risicobeheer door de afwezigheid van bewijs (er is nog niet iets ergs gebeurd). Maar dat betekent niet dat het niet zal gebeuren (geen bewijs van afwezigheid). Je kan nog niet een brand, een auto-ongeluk, een social media X-party nachtmerrie, een verstoring van de jaarvergadering of het plotselinge verlies van een belangrijke persoon hebben ondervonden, maar dat betekent niet dat het je niet kan overkomen.

Onbekende onbekenden
De ‘onbekende onbekenden’ zijn een ernstige bedreiging, omdat je niet bent voorbereid voor de onbekende gebeurtenis. Er zullen altijd nieuwe risico’s, ontstaan. Andere mensen zijn misschien al bekend met deze onbekenden. Een formele of structurele risico-evaluatie kan je helpen om een aantal van de ‘onbekende onbekenden’ te ontdekken en noodzakelijke maatregelen te treffen.

De basis van een risico management programma is een risico-evaluatie waar je de risico’s identificeert en analyseert. Na analyse besluit je of de risico’s beheersbaar zijn of belangrijk genoeg om de plannen te veranderen. Je kan besluiten dat je niet klaar bent om die nieuwe dienst te ontwikkelen, het nieuwe product op de markt te brengen, of het werkproces te veranderen totdat de kennis hebt verzameld die nodig is om een grondige risico-evaluatie te doen. Een pas op de plaats voordat je de sprong in het diepe maakt. Denk aan alle voorbereidingen die Felix Baumgartner en zijn team hebben getroffen voor de space dive. De sprong was nog steeds niet risicovrij, maar onverwachte omstandigheden waren tot een minimum gereduceerd, zodat de laatste onbekenden op moment van voorkomen door de goede voorbereiding alsnog beheersbaar werden. Vandaar dat ik ook altijd als definitie voor kwaliteit hanteer:

Kwaliteit is de snelheid waarmee je adequaat reageert op onverwachte omstandigheden

Bekende bekenden en bekende onbekenden
Risicomanagement is niet alleen bezorgd over de ‘onbekende onbekenden’, maar ook over de andere twee soorten “bekenden”. Welke van de “bekende bekenden” heb je daadwerkelijk beheerst? Is het business continuity plan actueel? Kun je de back-up daadwerkelijk wel herinstalleren? Heb je de risico’s die de werknemers lopen tijdens de bediening van de machines ingeschat aan de hand van een HAZOP of een RI&E. Wat denk je als je de reclame over het voorkomen van bedrijfsdiefstal hoort? Werk gerelateerde incidenten zijn een plaag voor bedrijven, dus wat is de conditie van het werknemershandboek en de opleiding voor uitvoerders en toezichthouders?

“Bekende onbekenden” vertroebelen vaak onze besluitvorming. Veel bedrijven zijn doodsbang voor de Social media, want het was een grote onbekende. Sommige bedrijven besloten om de risico’s te identificeren, analyseren en te beheersen, terwijl anderen gewoon niets deden of hun werknemers verboden deel te nemen. Werknemers kunnen niet twitteren, maar dus ook geen waardevolle kennis(sen) vergaren via LinkedIn of blogs als deze. Zo kan een bekende onbekende een gemiste kans worden in plaats van een risico. Kortom, je kunt reageren op de gevolgen (goed of slecht) van een potentiële gebeurtenis als je hebt vastgesteld wat er mis kan gaan of welke kans het juist biedt.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: