Skip to content

Cleanroom en gecontroleerde omgevingen en de prijs van kwaliteit

7 april 2013

gmp
Kwaliteit is een moeilijk te meten concept. Het wordt gezien als een gegeven en dus weinig gewaardeerd of beloond. Pas wanneer het faalt, wordt het plotseling het middelpunt van de aandacht. Een contaminatie incident kan ervoor zorgen dat een product tijdelijk enkele dagen afwezig is in de supermarkt schappen (denk aan de besmette zalm van Foppen). Het incident levert daarbij onvermijdelijk schade op voor de reputatie van het merk en de fabrikant. Minder media aandacht krijgt de tijdelijke afwezigheid van levensverlengende geneesmiddelen als gevolg van onvoldoende beheersing van besmettingen, maar de gevolgen voor de producent kunnen niet minder zijn.

Er is een fundamentele vraag is wanneer vervuiling een probleem vormt dat onmiddellijke actie noodzakelijk maakt, zoals het stoppen van de lijn of het terugroepen van producten. En bij welke besmetting is het nog verantwoord dat corrigerende maatregelen kunnen worden genomen waarmee producten alsnog op de markt gebracht kunnen worden. Moet de hele partij worden afgekeurd, of alleen het deel waarin de hogere besmettingsgraad is geconstateerd. De complexiteit van het probleem veroorzaakt veel verwarring, zelfs onder microbiologen. Wanneer tijdens de microbiologische bewaking een probleem wordt gedetecteerd, kan de feitelijke besmetting als gevolg van reiniging of ontsmetting alweer verdwenen zijn. Tegen de tijd dat een monster is opgekweekt kan het product allang verder verwerkt zijn.

Verontreinigingsbewustzijn
Veel is nog onbekend over microben en hun gedrag, in het bijzonder de mechanismen waarmee zij immuniteit opbouwen voor systemen voor de reiniging, desinfectie en antibiotica. Verontreinigingen in bioprocessen is een risico dat vaak wordt onderschat of zelfs over het hoofd gezien bij het berekenen van de kosten van het runnen van een biologisch productieproces gebaseerd op het gebruik van microbiële of eukaryotische cellen. Eén van de belangrijkste redenen hiervoor is een gebrek aan informatie vanwege ten minste twee onafhankelijke redenen. Ten eerste wordt contaminatie vanuit een zuiver wetenschappelijk oogpunt beschouwd als een mislukking van het onderzoek, en dus worden de resultaten van het experimenten waarin besmetting problemen zich hebben voorgedaan niet meegenomen in de publicatie. Zelfs case studies van verontreinigingen in bioprocessen worden zelden gerapporteerd in wetenschappelijke tijdschriften. Ten tweede wordt vanuit een zakelijk oogpunt een bekentenis dat een bedrijf lijdt aan een besmettingsprobleem vaak beschouwd als een vorm van zelfmoord, omdat het voor concurrenten gemakkelijk is om deze informatie in hun eigen voordeel te gebruiken. Deze twee aspecten dragen bij aan het feit dat het probleem niet serieus genoeg genomen wordt door zowel beleidsmakers als productiemedewerkers. Maar bij het ontbreken van definitieve kennis, is bewustzijn de sleutel.

Ken je vijand
De primaire infectie is meestal niet eenvoudig te detecteren en vaak onmogelijk tenzij de verontreiniging afkomstig is van een ernstige storing in de apparatuur. Dit is te wijten aan het feit dat de verspreiding van de verontreiniging na infectie de bron van het probleem kan maskeren. Secundaire infecties zijn het gevolg van de verspreiding van de primaire infectie door de faciliteiten, installaties en voorzieningen. De routes (inclusief stof en ongedierte) die de micro-organismen volgen langs soms meerdere barrières zijn zelden volledig te achterhalen. Het mentale model is dan ook dat geen enkele installatie hermetisch gesloten is en dat er altijd zwakke plekken zullen blijven waarlangs infecties zullen blijven plaatsvinden. Als er relatief veel verontreinigingen circuleren in de ruimte betekent dat het veel waarschijnlijker is dat een micro-organisme door de barrières zal breken. Dat neemt niet weg dat hoe beter de bescherming, hoe kleiner de kans dat besmetting optreedt. De kunst is om een goede balans te vinden tussen de kosten voor bescherming en de toename van de veiligheid.

Om de situatie nog gecompliceerder te maken, zelfs evolutie werkt tegen de vervuilde faciliteit. Een verontreiniging is voortdurend in ontwikkeling om op de best mogelijke manier de beschikbare voedselbronnen te gebruiken en zich te beschermen tegen desinfectantia en antibiotica. De meeste schimmels, bacteriën, virussen en met name bacteriofagen zijn onvoldoende aangepast aan een omgeving met een hoge overvloed aan nutriënten vanwege het feit dat dergelijke omstandigheden in de natuur niet voorkomen. Tijdens de eerste besmetting zal een natuurlijke selectie optreden van de mutaties die het beste gebruik maken van deze uiterst rijke productie-omgeving. Na besmetting zullen die mutanten die het beste zijn aangepast aan een vijandige omgeving (hoge temperaturen, droge omstandigheden, reinigingsmiddelen) beter overleven. Men wordt zich steeds bewuster van het ontstaan van huisstammen in fabrieken die moeilijker te bestrijden zijn. Aandacht voor de omstandigheden waarin huisstammen zich kunnen ontwikkelen neemt toe.

De komende herziening van ISO 14698 kan alleen maar goed nieuws zijn als het gaat om gebruik van omgevingsmonitoring technieken om ernstige incidenten te voorkomen. Maar het proces is nog in het beginstadium. In de tussentijd kan veel gedaan worden ten aanzien van het hygiënisch ontwerpen van productielijnen en het optimaliseren van reinigings- en desinfectiesystemen. Voorkomen is altijd beter dan genezen.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: