Skip to content

Waar komt het woord “risico” vandaan?

21 september 2014

risicomanagement
Met de ontwikkeling van de nieuwe ISO 9001 norm wordt ook een nieuwe betekenis gegeven aan het begrip risico. De meeste mensen gebruiken de term in negatieve zin: een gevaar of bedreiging voor het halen van de bedrijfsdoelen. In de nieuwe norm wordt het wat algemener beschreven als het effect van onzekerheden op de haalbaarheid van doelstellingen. Naast een gevaar kan een onzekerheid ook een kans, gelegenheid of opportuniteit zijn. Een onverwachte meevaller waar elk kabinet ook weer van hoopt te profiteren.

Het woord Risico is in het Nederlands bekend sinds 1525 in de betekenis van ‘gevaar voor schade’. De oorsprong van het woord risico komt uit de zeevaart en had ook deze negatieve betekenis. De oude Grieken hadden het woord ριζα, dat zijn weg naar het Latijnse Resecum vond. De oorspronkelijke betekenis was een metafoor voor “De moeilijkheid om in zee te ontwijken”. Oude zeelieden op reis langs de eilanden in de Middellandse Zee, de Egeïsche Zee en de Tyrreense Zee wisten maar al te goed wat het betekende: een klif of steile rots. In de figuurlijke zin werd de term in de zeevaart gebruikt en betekende het gevaar van schade aan of verlies van scheepsladingen. Kapitein Francesco Schettino was dus een gewaarschuwd man toen hij op 13 januari 2012 zijn schip de Costa Concordia rond 21.45 uur voor de kust van Isola del Giglio in de Tyrreense Zee tegen een rots voer. Hij kwam ironisch genoeg dus wel heel letterlijk te dicht bij de oorspronkelijke betekenis van risico nemen.

In de 16e eeuw werd in het midden-hoog-Duitse Rysigo voor het eerst gebruikt als technische term in het bedrijfsleven met als betekenis: durven te ondernemen, hoop op economisch succes. Deze betekenis is mogelijk ontleend aan het Arabische woord “رزق” (Rizk of Rizq) wat zoveel betekent als “het zoeken van opportuniteit, voordeel of geluk”. De meer oorspronkelijke betekenis is ‘door Gods genade verkregen levensmiddelen; dagelijks brood’. Vergelijkbaar met het Griekse Risko: “je lot in de genade van Gods handen laten”. Daarvan zijn we wel ver verwijderd. Tegenwoordig is het risico erg berekenend de kans op voorkomen vermenigvuldigd met de ernst van de gevolgen. Ook de kans op detectie willen we vaak nog meenemen in onze berekeningen.

Het woord voor risico in het Chinees is opgebouwd uit twee symbolen: Gevaar en Opportuniteit. De interpretatie die ISO geeft aan het begrip risico is dus niet geheel nieuw. De betekenis van het tweede symbool kan echter naast opportuniteit ook “kritiek punt” zijn, waardoor we weer op het gevaar met betrekking tot een belangrijk punt of doel komen. Maar nu loop ik het risico dat ik de wijsheid van de Chinezen in diskrediet breng.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: