Spring naar inhoud

Een nieuwe versie van ISO 14155: wat te verwachten?

29 april 2019

normen

De nieuwe Europese Hulpmiddelen verordening besteedt een aantal artikelen aan goede klinische praktijken (GCP), evenals de huidige versie van MEDDEV 2.7 / 1. Ze refereren beide naar ISO 14155:2011 als GCP-standaard voor klinisch onderzoek met medische hulpmiddelen. Maar de volgende, de derde editie is in de maak.

De concept versie bevat een aantal interessante toevoegingen, zoals meer aandacht voor de relatie tussen klinische studies, de risicomanagementprocedures en de productontwikkelingsfasen. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vorige editie zijn toevoegingen van:

  • een samenvatting van de GCP-principes;
  • verwijzing naar de registratie van het klinisch onderzoek in een voor het publiek toegankelijke databank;
  • begeleiding met betrekking tot klinisch kwaliteitsmanagement;
  • risicogebaseerde monitoring;
  • richtlijnen voor statistische overwegingen;
  • richtlijnen voor ethische commissies;
  • verduidelijking van de toepasbaarheid in verschillende stadia van klinische ontwikkeling;
  • richtlijnen voor audits van klinisch onderzoek.

De nieuwe norm verduidelijkt de relatie tussen de verschillende soorten klinische studies en de productontwikkelingsfasen. De nieuwe versie van ISO 14155 omvat niet alleen pre-market klinisch onderzoek, maar ook de post-market klinische follow-up studies, zowel interventioneel als niet-interventioneel. De scope geeft aan dat de “principes uiteengezet in dit document ook van toepassing zijn op klinisch onderzoek na het in de handel brengen …”. In de definitie van het medisch hulpmiddel voor onderzoek (medisch hulpmiddel dat wordt beoordeeld op klinische prestaties, effectiviteit of veiligheid in een klinisch onderzoek) is toegevoegd dat “Dit omvat medische apparaten die al op de markt zijn en die binnen hun beoogde gebruik worden geëvalueerd in een post-market klinisch onderzoek (interventioneel of niet-interventioneel).”

Ook de toepasbaarheid van ISO 14155, zoals vermeld in bijlage I, geeft aan dat “Afhankelijk van de klinische ontwikkelingsfase en het type van het ontwerp voor klinisch onderzoek, de beginselen van deze standaard geheel of gedeeltelijk worden toegepast”, en significante afwijkingen moeten worden gedocumenteerd.

Dit alles dus in overeenstemming met de komende MDR, die in artikel 82 specificeert dat ook andere dan de reguliere klinische pre-market onderzoeken moeten voldoen aan de basisregels van GCP. Daar is nogal eens wat onduidelijkheid over, en het geloof dat klinisch onderzoek met CE-gemarkeerde hulpmiddelen niet aan de GCP regelgeving hoeft te voldoen, is uiterst hardnekkig.

Risicogebaseerde monitoring

Nieuw is het gedeelte over risicogebaseerde monitoring, in het hoofdstuk over het monitoringplan. Dit weer geheel in lijn met de wijziging van ICH E6 (R2). Risicogebaseerde monitoring laat meer ruimte voor een combinatie van on-site monitoringbezoek en bewaking op afstand. Heel anders dan de huidige versie, die alleen in “uitzonderlijke omstandigheden” bewaking op afstand mogelijk maakt, specificeert de huidige conceptversie dat “Gecentraliseerde monitoring is een externe evaluatie van geaccumuleerde gegevens en compliantie om extra monitoringmogelijkheden te bieden die de omvang en frequentie van on-site monitoring kunnen aanvullen of verminderen.”

Interessant in dit gedeelte is dat er ook specifieke aandacht is voor de (lokale) gegevensbeschermingsregels, die in het gedeelte over de geïnformeerde toestemming vrijwel volledig aan de orde komt. Maar blijkbaar was het nodig dit essentiële aspect van het verzamelen en beoordelen van klinische onderzoeksgegevens na de implementatie van de AVG in mei 2018 nog eens extra te benadrukken. Zoals gezegd, wordt vaak bij niet interventionele onderzoeken met CE-gemarkeerde hulpmiddelen geen geïnformeerde toestemming gevraagd om (medische) persoonsgegevens te delen met de fabrikant van het medisch hulpmiddel.

Risicomanagement

Eén van de meest uitdagende aspecten van een klinisch onderzoek betreft het verzamelen van veiligheidsgegevens en de voortdurende behoefte aan afstemming met andere afdelingen die betrokken zijn bij de beoordeling en follow-up van incidenten en productrisico’s. De nieuwe versie van ISO 14155 besteedt, refererend aan ISO 14971, extra aandacht aan de prestaties en updates van risicobeheeractiviteiten gedurende de volledige cyclus van een klinische studie (hoofdstuk 6.2 en de nieuwe bijlage H): “(Rest) risico(‘s) voor de studiedeelnemer als gevolg van het onderzoeksproduct en / of de klinische procedures vereist door het onderzoeksprotocol worden doorlopend gewogen ten opzichte van het potentiële voordeel …”.

Naleving van ISO 14971 wordt verder gespecificeerd met betrekking tot:

  • inschatten van de risico’s verbonden aan het onderzoeksproduct (het hulpmiddel) voorafgaand aan het ontwerp en de uitvoering van een klinisch onderzoek en
  • het uitvoeren van een uitgebreide risicobeoordeling als een niet-voorziene ernstige gebeurtenis de mogelijkheid van een onaanvaardbaar risico identificeert.

Met de nieuwe MDR is usability een wezenlijk onderdeel van risicomanagement geworden en daarmee is belangstelling ontstaan voor het onderzoeken van de bruikbaarheid van het hulpmiddel en zijn human interfaces in de klinische omgeving. Interessant in dit opzicht is de specifieke aandacht voor de training van gebruikers van medische hulpmiddelen; een belangrijk en vaak onderschat aspect van medische hulpmiddelen, dat bij de opzet van het klinisch onderzoek voortdurend om aandacht vraagt om de risico’s voor de betrokken studiedeelnemers te minimaliseren.

Statistische onderbouwing

Vergelijkbaar met wat we zagen met MEDDEV 2.7 / 1 Rev 4, is er veel meer aandacht voor de statistische onderbouwing van klinische onderzoeken; de statistische sectie in bijlage A (A7) is meer dan verdubbeld. Indicatie van het neigen naar een hoger niveau van evidence-based studies met een meer solide basis, die extra uitdagingen creëren voor observationele studies en minder ruimte laten voor verkennende studies.

Conclusie

Concluderend lijkt het erop dat we met de derde editie van ISO 14155 op weg zijn naar een volwassener GCP voor medische hulpmiddelen met een breder bereik en meer richtlijnen voor belangrijke aspecten zoals risicobeheer, monitoring en statistieken. De borging van de ethische aspecten van klinisch onderzoek met medische hulpmiddelen benaderen daarmee steeds meer die van de geneesmiddelen. Een onderdeel waaraan tijdens de Implant Files terecht aandacht werd besteed. De tijden dat patiënten ongeïnformeerd worden blootgesteld aan innovatieve hulpmiddelen, waarvan de details betreffende de veiligheid en prestatie nog post-market worden onderzocht, lijken langzamerhand te eindigen.

2 reacties leave one →
  1. Edgar Smeets permalink
    9 oktober 2019 14:14

    Wanneer wordt deze nieuwe ISO14155 van kracht, Jan?

  2. 9 oktober 2019 20:44

    Het definitieve concept is reeds ingediend voor goedkeuring

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: