Spring naar inhoud

Niet alle mondmaskers zijn gelijk

20 januari 2021

medischehulpmiddelen

We leven nu al een tijdje met de verplichting voor het dragen van mondmaskers. Vanaf 1 december is het dragen van mondkapjes verplicht in alle openbare en overdekte ruimten, in het onderwijs, het openbaar vervoer en bij contactberoepen. Deze mondkapjesplicht volgt op het advies van het kabinet (30 september) om mondkapjes te dragen in openbare ruimte. De mondkapjesplicht is na veel discussie ingevoerd en de discussie is nog steeds niet geheel verstomd. Er zijn nog steeds mensen die weigeren een mondmasker te dragen. Vormen die mensen een bedreiging voor de volksgezondheid, of hebben ze gelijk omdat het dragen van mondmaskers zinloos is? En welke maskers uit de bonte verzameling die we in de supermarkt en het OV tegenkomen zijn dan in welke mate effectief?

Het standaardmasker voor gebruik in de gezondheidszorg is het N95-masker, dat is ontworpen om de drager te beschermen door 95% van de in de lucht zwevende deeltjes van 0,3 micrometer (µm) en groter uit te filteren. Toen de pandemie toenam, raakten deze ademhalingsmaskers snel op. Dat riep de nu omstreden vraag op: moet het publiek de moeite nemen om eenvoudige chirurgische maskers of stoffen maskers te dragen? Zo ja, onder welke voorwaarden? Chirurgische maskers (ook wel medische maskers genoemd) hebben een waterdichte laag en zijn daarom veel effectiever dan stoffen maskers om ziekten te voorkomen. Dat zijn de dingen je normaal onderzoekt in klinische onderzoeken, maar daar was gewoon geen tijd voor. Systematische reviews van talrijke onderzoeken hebben aangetoond dat chirurgische maskers in de praktijk ongeveer even effectief zijn als N95-maskers in het verminderen van het risico om aandoeningen van de luchtwegen, waaronder griep, op te lopen. Chirurgische maskers zijn twee tot drie keer zo effectief als stoffen maskers.

Een recent Deens onderzoek dat specifiek naar de overdracht van COVID-19 keek, toonde daarentegen aan dat maskerdragers en mensen die geen maskers dragen, een vergelijkbaar risico op virale infectie hadden. Deze studie is zowel bekritiseerd als geprezen, afhankelijk van aan welke kant van het maskerdebat men zich bevond, maar beide partijen interpreteren de studie verkeerd. De Deense studie werd uitgevoerd in een tijd waarin sociale distantiëring en andere preventieve maatregelen wijdverspreid waren, en zowel het gebruik van maskers als de transmissiefrequentie laag waren. Onder die omstandigheden is de vermindering van de virusoverdracht door het gebruik van maskers niet te detecteren.

Een studie door de Centers for Disease Control and Prevention draagt bij aan het bewijs dat wijdverbreide maskering van vitaal belang is om risico’s in populaties te verminderen. Op 3 juli 2020 verplichtte een uitvoerend bevel van de gouverneur van Kansas het gebruik van gezichtsbedekkingen in openbare ruimtes. Een wet die slechts enkele weken eerder was aangenomen, stond provincies toe om minder strenge volksgezondheidsmaatregelen te nemen dan door de staat wordt vereist. Twee dozijn provincies maakten gebruik van de nieuwe wet om het uitvoerende bevel van de gouverneur te negeren, terwijl 81 provincies gehoor gaven aan het bevel tot verplichte gezichtsbedekking. Vijf weken later nam het aantal nieuwe dagelijkse gevallen van COVID-19 elke dag af in de provincies die voldeden aan het maskermandaat en het nam toe in de provincies zonder een maskermandaat. Dit was vooral verbluffend omdat de verspreiding van COVID-19 in het begin hoger was in de provincies die ervoor kozen het maskermandaat te volgen. Sommige provincies hadden de omvang van bijeenkomsten en het aantal mensen in restaurants beperkt. Analyse van de gegevens wees uit dat provincies die het maskermandaat volgden, vergelijkbare dalingen bereikten als provincies die de omvang van bijeenkomsten en het aantal mensen in restaurants beperkten. Sommige mensen in provincies die geen maskers voorschreven, droegen ze toch, waardoor het verschil moeilijker te herkennen was. Het feit dat er toch een significant verschil werd gezien, is een bewijs dat het verplichten van maskergebruik de infectiegraad verlaagt.

Het vertrouwen in maskers groeide afgelopen juni met nieuws over twee haarstylisten in Missouri die positief testten op COVID-19. Beiden droegen tijdens het werk een dubbellaagse katoenen gezichtsbedekking of een chirurgisch masker. En hoewel ze de infectie doorgaven aan hun gezinsleden, schijnen hun klanten gespaard te zijn gebleven (naar verluidt weigerde meer dan de helft gratis tests).

Fabrikanten van medische hulpmiddelen hebben vaak veel moeite om real life data te verzamelen. Wat betreft mondmaskers doen zich unieke mogelijkheden voor om effectiviteitsdata te verzamelen. Epidemiologen noemen dit soort onderzoeken een natuurlijk experiment. Mensen toewijzen om maskers te gebruiken of te vermijden tijdens een pandemie van een gevaarlijke infectieziekte zou onethisch zijn, maar onderzoeken uitgevoerd onder door overheden gecreëerde omstandigheden hebben ons een schat aan gegevens gegeven. Juist hier zie je hoe belangrijk real life omstandigheden zijn om de effectiviteit te bepalen. Bovengenoemde voorbeelden van onderzoeken vormen maar een heel minimaal deel van alle onderzoeken die zijn uitgevoerd. Al die onderzoeken hebben vaak verschillende uitkomsten. Juist de omstandigheden ten tijde en locatie van het onderzoek zijn in grote mate bepalend voor de uitkomst. De onderzoeken zijn gebaseerd op de veronderstelling dat het verplicht dragen van mondmasker wordt nageleefd en dat mensen de maskers correct dragen. Bovendien valt het gebruik van maskers vaak samen met andere maatregelen, zoals limieten voor bijeenkomsten.

Klinisch onderzoek vraagt om gecontroleerde omstandigheden. Het Deense onderzoeksstation Bandim Health Project in Guinee-Bissau volgt de bevolking sinds 1978 met een focus op gezondheid en ziekte. Maar liefst 100.000 mensen worden epidemiologisch op de voet gevolgd, waarbij onderzoekers zich vooral richten op vaccins en sterfte. Het zijn deze mensen die nu met verschillende tussenpozen van de maskers zullen worden voorzien, zodat onderzoekster Christine Stabell Benn en andere wetenschappers kunnen aantonen in hoeverre de bescherming van maskers invloed heeft op de ziekte- en sterftecijfers als gevolg van COVID-19. Het onderzoeksprotocol, werd opgesteld in samenwerking met lokale partners in Guinee-Bissau. Verschillende wetenschappers zeggen enthousiast te zijn over het onderzoek. Maar anderen zijn bang dat dergelijke experimenten mogelijk een kwetsbare populatie uitbuiten. Je kunt niet voor alles gerandomiseerde onderzoeken doen – en dat zou je ook moeten doen. Zoals klinische onderzoekers soms graag zeggen, zijn parachutes ook nooit getest in een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Benn verdedigt haar werk en legt uit dat mensen in de controlegroep nog steeds baat zullen hebben bij de informatie over COVID-19 die het onderzoeksstation aan alle deelnemers verstrekt, en dat ze aan het einde van het onderzoek maskers zullen krijgen. Daarnaast is er de uitdaging van het vervaardigen en distribueren van de maskers. Onder geen beding had het onderzoeksteam bij het begin van de studie aan iedereen genoeg kunnen uitdelen. Engineers Without Borders ondersteunt de studie en zal in samenwerking met lokale naaiateliers en uit lokale stoffen de mondmaskers fabriceren.

De hele discussie rondom de mondmaskers, inclusief schijnveiligheid en complottheorieën, is wat fabrikanten ook ervaren bij het verzamelen van klinisch bewijs van effectiviteit van hun medisch hulpmiddel. Resultaten van daadwerkelijk gebruik, inclusief onjuist gebruik of misbruik (toepassing anders dan voorgeschreven) geven vaak een ander beeld dan de gecontroleerde klinische onderzoeken, en de gegevens laten zich vaak moeilijk interpreteren als je de omstandigheden van gebruik onvoldoende kent. De mondmaskers geven dus een boeiende kijk op de wereld van klinische evaluatie.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: